1 hour ago
2
ARTICLE AD BOX
ଓଡ଼ିଶାର ଗଣପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଢେଙ୍କାନାଳର ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜାର ସ୍ଥାନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଏହି ସହର ଭକ୍ତି, ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ସବର ରଙ୍ଗରେ ଝଲସିଉଠେ। ଏହି ପୂଜାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମା’ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ପରିବାର ଓ ସମାଜର ସୁଖ, ଶାନ୍ତି, ଧନଧାନ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି କାମନା କରିବା। ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟର ଦେବୀ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୂପରେ ଦେବୀଙ୍କ ଆରାଧନା ସମୃଦ୍ଧି, ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଭାବନା ସହ ଜଡ଼ିତ। ତେଣୁ ଏହି ପୂଜା ଢେଙ୍କାନାଳବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଗଭୀର ଆସ୍ଥାର ପ୍ରତୀକ।
୧୯୨୩ ମସିହାରେ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ
ଢେଙ୍କାନାଳର ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜାର ଇତିହାସ ପ୍ରାୟ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା। ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରଚଳିତ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ, ୧୯୨୩ ମସିହାରେ ଏଠାରେ ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ସୀମିତ ଆକାରରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଧାର୍ମିକ ଆୟୋଜନ କ୍ରମେ ସହରର ଏକ ବଡ଼ ସାମୂହିକ ଉତ୍ସବରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ପ୍ରଥମ ମଣ୍ଡପ ଓ ଆରମ୍ଭର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଘଟଣା ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରାମାଣିକ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏହି ପରମ୍ପରା ଜୀବନ୍ତ ରହିବା ପଛରେ ରହିଛି ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସହଯୋଗ ଓ ମା’ଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ।
ଆୟୋଜନରେ ବାଧା
ପ୍ରଥମେ ଏହି ପୂଜା ଆଜିର ଗଣେଶ ବଜାର ନିକଟସ୍ଥ କୁଞ୍ଜ ସାହୁ ଛକରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରଜକିଶୋର ପଟ୍ଟନାୟକ, ନଟବର ଦେବତା, ଗତିକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସମେତ କିଛି ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଭୂମିକା ଥିବା ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀରେ ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ। ସେହି ସମୟରେ ବାଉଁଶ, ପତ୍ର ଓ ପେଟ୍ରୋମାକ୍ସ ଲଣ୍ଠନରେ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ସଜାଯାଉଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କିଛି ବର୍ଷ ପୂଜା ଆୟୋଜନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ନଟବର ଦେବତା, ସନାତନ ସାହୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୀନା ବଜାର, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ମାଝିଗଡ଼ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା, ସେଠାରେ ପୂଜା ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅନ୍ୟ ବଜାର ଓ ଛକଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ଗଢ଼ିଉଠିଲା।
୧୧ ଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଏ ଉତ୍ସବ
ଢେଙ୍କାନାଳର ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନର ପୂଜାଠାରୁ ଭିନ୍ନ, କାରଣ ଏଠାରେ ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ। ସାଧାରଣତଃ କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପ୍ରାୟ ୧୧ ଦିନ ଧରି ଏହି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଏ। ସହରର ବିଭିନ୍ନ ବଜାର ଓ ଛକରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ମଣ୍ଡପ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ତୋରଣ, ଆଲୋକସଜ୍ଜା ଓ ମା’ଙ୍କ ମନୋରମ ମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ପୂଜା ଅବସରରେ ମେଳା, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟିକ ଆୟୋଜନ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଗତିଶୀଳ କରିବା ସହ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀ, କାରିଗର ଓ ଉଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କୁ ରୋଜଗାରର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ।
Life-Mantra: ଜୀବନ-ମନ୍ତ୍ର: କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର କଥା ଓ ବାର୍ତ୍ତା
ଆଜି ଢେଙ୍କାନାଳର ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ଏକ ଧାର୍ମିକ ଆୟୋଜନର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି ସହରବାସୀଙ୍କ ଏକତା ଓ ସାମୂହିକ ପରିଚୟର ପ୍ରତୀକ ପାଲଟିଛି। ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା କମିଟି, ବ୍ୟବସାୟୀ, ଶିଳ୍ପୀ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏହି ପରମ୍ପରା ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ଷ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ତେଣୁ ଢେଙ୍କାନାଳର ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା କେବଳ ମା’ଙ୍କ ଆରାଧନା ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଶତାବ୍ଦୀର ଇତିହାସ, ଲୋକଙ୍କ ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଭାଇଚାରାର ଜୀବନ୍ତ ଗାଥା।
